Een monument voor wie?

Toespraak Peter Elsenaar Voorzitter Vereniging Verkeersslachtoffers Ter gelegenheid van de onthulling van het kunstwerk in Nuenen op 10 April 2005

Geachte aanwezigen,

Bij het voorbereiden van deze bijdrage van de Vereniging Verkeersslachtoffers stelde ik mijzelf als voorzitter van deze vereniging de vraag tot wie ik mij zou moeten richten, voor wie is het kunstwerk bedoeld? Ik kon mij nogal wat verschillende groepen voorstellen. Allereerst natuurlijk de familie en vriendenkring die uiting wilden geven aan hun gevoelens. Zoals ik vaker moet vertellen beleven verkeersslachtoffers en hun omgeving in feite twee ongevallen, een op de weg, en een tweede bij de verwerking van het trauma, bij revalidatie in geval van gewonden, in de procedurele nasleep met verzekeringen en instanties. Jaarlijks vallen er in Nederland ongeveer 1100 doden en 19.000 mensen komen in het ziekenhuis terecht. Deze aantallen kunnen als wij dat echt willen worden teruggedrongen. Dankbaar ben ik dan ook de familie dat zij op deze wijze hun verkeersslachtoffer willen gedenken en daarmee de maatschappij willen wijzen op dit probleem.. Want bij dit kunstwerk moet ik ook denken aan alle jonge verkeersslachtoffers. In de leeftijd tussen 16 en 34 jaar vallen de meeste doden, 400. In die categorie is het verkeer doodsoorzaak nummer een. Mensen in de opbouw van hun leven ontvallen ons, terwijl er geen zinnig antwoord is op de vraag die wij ons stellen: Waarom? Had dit voorkomen kunnen worden. Het antwoord is vaak: Ja. En daar kan de maatschappij, weggebruikers anderen die zich met verkeersveiligheid bezig houden als wegbeheerders, politie etc bij helpen. Dit kunstwerk mag een herinnering zijn aan al die jonge mensen wier leven vroegtijdig werd afgebroken.

Bij dit kunstwerk in Noord Brabant moet ik ook denken aan de Brabantse verkeersslachtoffers. Traditioneel is Brabant een van de onveiligste provincies in Nederland. Oorzaken liggen in de ruimtelijke structuur, het dichte wegennet en misschien ook wat in de fijne gemoedelijke cultuur van de Brabanders: het overkomt ons niet. Dit kunstwerk kan ons dagelijks er bij helpen er van bewust te zijn dat wij in deze provincie, en ik woon er zelf ook, als weggebruiker er nadrukkelijk bij moeten stilstaan dat er dagelijks ook mensen zijn die niet meer thuiskomen. Ongevallen zijn vaak een combinatie van factoren, waarbij de mens een belangrijke rol speelt. Wij kunnen dat zelf be´nvloeden: snelheid, alcohol, afleiding, gordel dragen enzovoort. Gewenning is ook een valkuil. U kent allemaal het bord bij een overweg: er kan een tweede trein komen. Ook deze week was er niet ver hiervandaan een dodelijk ongeval met zo.n tweede trein. Wij weten het maar staan er vaak niet bij stil. Al deze gedachten komen in je op bij een kunstwerk zoals vandaag onthult wordt. Men zegt wel: .Kunst is gestolde emotie.. Die emotie willen wij tonen, levend houden, met anderen delen. Daarom zijn monumenten langs de weg voor verkeersslachtoffers zo zinvol. In de eerste plaats voor direct betrokken. Maar ook voor andere weggebruikers in de zin van: Hier gebeurde het; het kan ook u gebeuren.

Op iedere derde zondag in November gedenkt onze vereniging, samen met Slachtofferhulp Nederland, de verkeersslachtoffers. Dit jaar vindt op zondag 20 november in Middelburg de 10e herdenking plaats. U bent daar allen welkom, en ik zal ook terugverwijzen naar de gebeurtenis van vandaag. In vele andere Europese steden doen onze zusterverenigingen hetzelfde. Ik nodig ook het Provinciaal Bestuur van Brabant uit om uw provincie daarbij te betrekken. Allen gezamenlijk kunnen wij bestuurders, weggebruikers en politiek, er van doordringen dat wij harder moeten werken aan het terugdringen van het aantal doden en gewonden in het verkeer. En waar een wil is, is een weg.

Ik zal u een ander voorbeeld geven van zo.n andere weg. Vorige maand mocht ik meedoen aan een scholenproject in Roermond. De bovenbouwleerlingen van een school voor Voortgezet en Middelbaar onderwijs hadden verkeersveiligheid aangegrepen voor een school breed project. Natuurkunde, maatschappijleer, beplating en vele andere zaken kwamen aan de orde. Het eindresultaat in een soort lagerhuis debat met kamerleden en andere vertegenwoordigers uit de maatschappij was dat er ca 300 nieuwe verkeersveiligheids-ambassadeurs bij kwamen. En als je dat jong bent geworden gaat het een leven lang mee. Nederland scoort niet slecht in Europa, wij staan nummer drie op de lijst van veiligste landen in het verkeer. Het zit ons in het bloed om goed te zorgen voor onze leefomgeving. Maar de Europese Commissie wil in 2010 het aantal doden halveren ten opzicht van 2000. Nederland heeft vaak voor andere landen een voorbeeldfunctie gehad. Willen wij in Nederland nummer drie blijven, dan zullen wij ons flink moeten inspannen. Dat kan alleen als wij dat allemaal doen, en in samenwerking. Zowel zelf, als door op onze bestuurders en politici te vragen om meer veiligheid. Een gezonken schip is een baken in zee. Ik wens u allen toe dat dit kunstwerk de nabestaanden helpt bij de verwerking van het verlies en daar een zinvolle wending aan geeft door ons allen er bij te laten stil staan dat wij ongevallen kunnen voorkomen. Niet iedereen heeft dit verkeersslachtoffer in Nuenen gekend, maar Iedereen kent wel iemand, die verkeersslachtoffer was, daar mag u van mij ook bij stilstaan. Want dat symboliseert dit kunstwerk ook.

Ik dank u voor uw aandacht

Tilburg,					Vereniging
Verkeersslachtoffers
10 April 2005, 				www.verkeersslachtoffers.nl
Ir. P.M.W. Elsenaar			(ledenvergadering 23 april 2005
petervvs@cs.com				 te Hilversum)

Essay: .Een verkeersslachtoffer is tweemaal slachtoffer.door Ir. P.M. W. Elsenaar in de bundel .Denkend over Duurzaam Veilig. van de SWOV, te vinden op www.swov.nl